Năm 25 tuổi mình lương 8 triệu, tháng nào cũng vừa đủ, cuối tháng sạch túi. Mình tự nhủ: "Chờ lương 20 triệu thôi, lúc đó tha hồ dư."
Giờ lương hơn 20 triệu. Đoán xem cuối tháng còn bao nhiêu? Vẫn sạch túi.
Không phải mình tiêu hoang. Chỉ là mỗi lần thu nhập nhích lên, mức sống lặng lẽ nhích theo — nhanh và êm đến mức không kịp nhận ra. Hồi 8 triệu, cà phê là ly 15 nghìn quán cóc. Giờ là ly 55 nghìn máy lạnh. Hồi đó điện thoại xài tới hỏng mới thay. Giờ năm nào cũng thấy "cần" đổi máy mới. Cái áo, bữa ăn, chỗ ở — cái gì cũng "nâng cấp" một chút. Cộng lại thì khoản dư đáng lẽ phải có đã bốc hơi sạch.
Người ta gọi cái này là lạm phát lối sống: chi tiêu phình lên đúng bằng tốc độ thu nhập tăng. Đây là lý do có những người lương rất cao vẫn sống trong lo lắng, nợ nần — thu nhập tăng, nhưng khoảng cách giữa "kiếm được" và "tiêu ra" không hề rộng thêm.
Cái bẫy nằm ở chỗ nâng cấp lối sống cho cảm giác rất chính đáng. "Mình làm cực khổ, tự thưởng chút có sao." Đúng, không sao — vấn đề là nó không dừng lại. Cái xa xỉ của hôm nay nhanh chóng thành cái bình thường của ngày mai, rồi bạn lại cần một cái xa xỉ mới để thấy mình đang tiến lên. Chạy hoài mà không tới đâu.
Cách thoát không phải sống khổ hạnh. Chỉ là một nguyên tắc: lần tới được tăng lương, đừng nâng mức sống lên bằng đúng mức tăng. Lương tăng 5 triệu, cho lối sống hưởng 2 triệu thôi, còn 3 triệu bỏ riêng ra — tiết kiệm, đầu tư, hay trả nợ. Bạn vẫn thấy đời khá hơn, nhưng lần này có cái để lại.
Vì sự thật phũ phàng là: không phải kiếm được bao nhiêu quyết định bạn giàu hay nghèo. Là giữ lại được bao nhiêu. Người lương 15 triệu để dành được 3 triệu mỗi tháng, về lâu dài vững hơn nhiều so với người lương 40 triệu tiêu hết 40.