Ba mình có một câu cửa miệng suốt mấy chục năm: "Để lúc nào rảnh." Đi du lịch? Để lúc nào rảnh. Về quê thăm nội? Để lúc nào rảnh. Học chụp ảnh — cái ông mê từ trẻ? Để lúc nghỉ hưu rồi tính.
Ông nghỉ hưu năm 60. Được đúng mười một tháng thì tai biến.
Giờ ông vẫn sống, nhưng tay phải không còn cầm nổi máy ảnh. Mấy chuyến đi "để lúc nào rảnh" thì vĩnh viễn nằm lại trong hai chữ "lúc nào".
Mình kể chuyện này không phải để bi kịch hóa. Ai cũng có một danh sách những việc để dành cho một cái "sau này" mờ mịt. Sau này có tiền. Sau này con lớn. Sau này bớt bận. Chúng ta sống như thể thời gian là vô hạn, còn "sau này" là cái kho chứa mọi thứ mình lười làm hôm nay.
Nhưng "sau này" không phải một thời điểm. Nó là một cái hố. Bỏ gì vào đó thì thường là mất luôn.
Buồn cười ở chỗ ta hoãn đúng những thứ quan trọng nhất — gọi cho người mình thương, đi khám cái chỗ đau âm ỉ, nói lời xin lỗi, bắt đầu cái việc mình vẫn mơ. Còn lướt điện thoại hai tiếng trước khi ngủ thì chẳng bao giờ ta hoãn.
Mình không tin vào kiểu "sống hết mình như thể ngày mai chết" — nghe mệt và giả tạo. Nhưng mình tin một điều đơn giản hơn: có những việc không làm bây giờ thì khả năng cao là không bao giờ. Không phải vì bạn sẽ chết sớm, mà vì cái "rảnh" bạn đang chờ nó không tự đến — phải giành lấy, hoặc mất nó.
Ba mình dạy mình nhiều thứ. Nhưng bài học lớn nhất, ông dạy mà không hề định dạy.